I. KHÁM LÂM SÀNG MẠCH MÁU (THEO TRẬT TỰ CHUẨN)

1️⃣ NHÌN (Inspection)

Nhìn trước khi chạm.

Quan sát:

• Màu da: hồng – tái – tím – loang lổ

• Nhiệt độ da (so sánh 2 bên)

• Phù, teo cơ

• Loét, hoại tử, mảng tím

• Tĩnh mạch nông nổi (tuần hoàn bàng hệ)

📌 Gợi ý tư duy:

Da tái + lạnh + bóng = thiếu máu động mạch

2️⃣ SỜ (Palpation) – TRỌNG TÂM

Nguyên tắc:

• So 2 bên

• Từ trung tâm → ngoại vi

• Không sờ cùng lúc 2 bên cổ

Các mạch cần khám (ghi nhớ như bản đồ):

Chi trên

• ĐM cảnh

• ĐM cánh tay

• ĐM quay – trụ

Chi dưới

• ĐM đùi

• ĐM khoeo

• ĐM chày sau

• ĐM mu chân

Đánh giá:

• Có mạch / mất mạch

• Mạnh – yếu

• Đối xứng hay không

📌 Thang ghi đơn giản:

• (+) sờ rõ

• (±) yếu

• (–) không sờ thấy
  
  

3️⃣ NGHE (Auscultation)

Dùng ống nghe:

• ĐM cảnh

• ĐM đùi

• Vị trí nghi hẹp

👉 Nghe âm thổi → gợi ý hẹp mạch.

4️⃣ NGHIỆM PHÁP ĐẶC HIỆU

🔹 Thời gian làm đầy mao mạch

• 2 giây → tưới máu kém

🔹 Nghiệm pháp Buerger (chi dưới)

• Nâng chân 45°

• Nhìn da tái nhanh không

• Hạ chân → đỏ sậm muộn → thiếu máu

🔹 Allen test (chi trên)

• Đánh giá ĐM quay – trụ

5️⃣ ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẦN KINH LIÊN QUAN

Đặc biệt trong thiếu máu cấp:

• Cảm giác

• Vận động

• Đau khi chạm

👉 Mất cảm giác + liệt = thiếu máu nặng

II. GHI HỒ SƠ BỆNH ÁN – CHUẨN PHÁP LÝ

1️⃣ MẪU GHI TỔNG QUÁT (VIẾT ĐƯỢC NGAY)

Da hai chi dưới tái, lạnh.
ĐM đùi, khoeo, chày sau và mu chân hai bên không sờ thấy.
Thời gian làm đầy mao mạch kéo dài.
Giảm cảm giác hai chi dưới, vận động còn hạn chế.
Không nghe âm thổi ĐM đùi.

2️⃣ GHI THEO KIỂU CHẤM MẠCH (RẤT HAY DÙNG)

Vị trí

P

T

ĐM đùi

–

–

ĐM khoeo

–

–

ĐM chày sau

–

–

ĐM mu chân

–

–

(P = palpation, T = temperature)

3️⃣ GHI THEO 6P (THI – GIAO BAN – CẤP CỨU)

Pain: đau nhiều hai chi dưới
Pallor: da tái
Pulselessness: mất mạch ngoại vi
Paresthesia: giảm cảm giác
Paralysis: chưa liệt hoàn toàn
Poikilothermia: chi lạnh

4️⃣ CÂU GHI TIẾNG ANH (HAY BỊ HỎI)

Both lower limbs were pale and cold. Femoral, popliteal, posterior tibial, and dorsalis pedis pulses were absent bilaterally. Capillary refill was delayed. Sensory impairment noted, motor function partially preserved.

5️⃣ NHỮNG LỖI GHI HỒ SƠ DỄ DÍNH ĐÒN

• ❌ Ghi “mạch yếu” không nói yếu chỗ nào

• ❌ Không so sánh hai bên

• ❌ Không ghi cảm giác – vận động

• ❌ Không ghi thời gian khám (rất quan trọng trong thiếu máu cấp)

🧠 CÂU CHỐT NGHỀ

Khám mạch máu = mắt tinh – tay thật – chữ sắc.
Ghi hồ sơ tốt là bảo hiểm nghề nghiệp của bạn.