CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
HẠ KALI MÁU

Basic knowlegde

 Kali máu không phản ánh tổng lượng kali toàn cơ thể

• 98% K⁺ nằm trong tế bào

• Chỉ 2% ngoài tế bào → cái bạn đo được

• Hạ kali không phải bệnh, mà là dấu hiệu

• Đừng chữa con số – hãy chữa cơ chế

• Bù kali là dao hai lưỡi

• Hạ kali → ECG → đánh giá nguy cơ → tìm nguyên nhân → bù đúng – chậm – có kiểm soát → luôn nhớ Mg

• 1 gram KCl = 13.6 mmol. 

Lâm sàng hạ kali máu

1- Yếu cơ, đau cơ, co rút cơ, tiêu cơ vân

2- Mạch yếu, tiếng tim nhỏ có thể có âm thổi, có khi thoáng ngất.

3- Bụng chướng, giảm nhu động ruột, táo bón, nôn, buồn nôn.

Cận lâm sàng

1- ECG:

• Sóng T dẹt --> Có Sóng U theo sau.

• ST chênh xuống

• QT kéo dài --> nguy cơ loạn nhịp thất: VT, Torsade de pointes

2- Kali máu:

• Mức độ nhẹ: hạ kali nhưng không có triệu chứng và ECG normal

• Mức độ TB: hạ kali + chướng bụng, chuột rút, ECG điển hình nhưng có rối loạn nhịp tim nặng.

• Mức độ nặng: hạ kali + triệu chứng nặng trên lâm sàng--> RL nhịp tim, yếu & liệt cơ hoặc hội chứng tiêu cơ vân cấp.

💥Tại sao hạ kali máu gây liệt?

• Câu hỏi này phải hỏi ngược lại Cơ co được nhà nhờ đâu?

--> Nhờ có điện thế động.

Nhắc ion:

• Na+ quyết định điện thế động. 

• K+ quyết định điện thế nghỉ. 

• Ca2+ co cơ

Muốn cơ co, cần 3 bước:

1. Điện thế nghỉ ổn định (~ –90 mV)

2. Khử cực màng (Na⁺ vào)

3. Điện thế hoạt động lan truyền → co cơ

Cơ chế chính:

Khi hạ kali → Kali outside hạ thấp --> tăng phân cực - nghĩa là nó hạ điện thế nghĩ xuống -110 mV --> Chính yếu tố này làm "đóng băng" luôn kênh Na+ --> không mở nổi --> Không có điện thế động --> Cơ không co --> liệt mềm.

Hiểu đến bản chất: Hạ kali không làm cơ “mệt”,mà làm cơ “câm điện”. Không bắn điện → không co → liệt. 

Tính chất liệt trong hạ kali máu:

🔹 Liệt mềm?

→ Không tổn thương thần kinh, chỉ là cơ “không bắn điện”

🔹 Liệt đối xứng, ưu thế gốc chi?

→ Sợi cơ lớn, phụ thuộc điện thế nhiều → sập trước

🔹 Phản xạ gân xương giảm?

→ Cung phản xạ không truyền được tín hiệu cơ

💥THẾ NÀO LÀ CƠN LIỆT CHU KỲ HẠ KALI?

Ở đây còn nguy hiểm hơn 👇

• Kali không thiếu

• Chỉ là chạy vào trong tế bào

• Màng tăng phân cực đột ngột

👉 Bù kali quá tay:

• Khi kali “chạy ra lại”→ TĂNG KALI ĐỘT NGỘT → loạn nhịp, ngưng tim

🧠 Liệt gốc chi vs ngọn chi là gì? 

Gốc chi (proximal): cơ gần thân mình → vai, cánh tay trên, hông, đùi

Ngọn chi (distal): cơ xa thân mình → bàn tay, ngón tay, cẳng chân, bàn chân

* LIỆT GỐC CHI:

🔻 Bệnh nhân sẽ:

• ☐ Khó đứng lên khỏi ghế

• ☐ Leo cầu thang rất khó

• ☐ Giơ tay chải đầu, thay áo yếu

• ☐ Đi đứng như “mất lực ở hông”

👉 Nhưng:

• ✨ Bàn tay vẫn khéo

• ✨ Cài nút áo vẫn được

🧠 Gợi ý nguồn gốc

➡️ CƠ (myopathy)
➡️ ĐIỆN GIẢI (hạ K, tăng K)

📌 Hạ kali máu → liệt gốc chi điển hình

* LIỆT NGỌN CHI:

🔻 Bệnh nhân sẽ:

• ☐ Rớt đồ vật

• ☐ Không cài nút áo

• ☐ Yếu cổ tay / cổ chân

• ☐ Đi kiểu foot drop

👉 Nhưng:

• ✨ Đứng lên khỏi ghế vẫn được

• ✨ Cơ đùi còn khỏe

🧠 Gợi ý nguồn gốc

➡️ THẦN KINH NGOẠI BIÊN
➡️ Bệnh lý sợi trục dài (length-dependent)

📌 Ví dụ:

• Đái tháo đường

• Guillain–Barré

• Ngộ độc

🌀Liệt đối xứng + gốc chi → nghĩ điện giải / cơ

🌀Liệt đối xứng + ngọn chi → nghĩ đa dây thần kinh