I. THỞ MÁY XÂM NHẬP LÀ GÌ?

Thở máy xâm nhập là hình thức hỗ trợ hô hấp bằng máy thở thông qua đường thở nhân tạo:

• Ống nội khí quản (ETT)
  
  

• Hoặc mở khí quản
  
  

👉 Máy thở thay thế một phần hoặc toàn bộ chức năng hô hấp tự nhiên của bệnh nhân.

II. KHI NÀO CẦN THỞ MÁY XÂM NHẬP?

Nhớ 5 chữ “A-B-C-D-E”:

A – Airway

• Hôn mê (GCS ≤ 8)
  
  

• Mất phản xạ bảo vệ đường thở
  → Cần đặt NKQ
  
  

B – Breathing

• Suy hô hấp nặng
  
  

• SpO₂ thấp dù đã oxy cao
  
  

• PaCO₂ tăng, toan hô hấp
  → Thất bại thông khí
  
  

C – Circulation

• Sốc nặng, toan chuyển hóa nặng
  → Cần kiểm soát hô hấp để giảm tiêu thụ oxy
  
  

D – Drive

• Mất hoặc suy drive thở (ngộ độc thuốc, tổn thương não)
  
  

E – Exhaustion

• Kiệt cơ hô hấp
  
  

• Thở nhanh, co kéo, mệt lả
  
  

III. MỤC TIÊU CỦA THỞ MÁY XÂM NHẬP

1. Bảo vệ đường thở

2. Đảm bảo oxy hóa (O₂)

3. Đảm bảo thông khí (CO₂)

4. Giảm công thở

5. Tránh tổn thương phổi do máy (VILI)

👉 Không phải “thở càng mạnh càng tốt”
👉 Mà là thở đủ – thở đúng sinh lý

IV. CÁC MODE THỞ XÂM NHẬP THƯỜNG DÙNG

1. Assist/Control – Volume Control (AC/VC)

• Máy đảm bảo mỗi nhịp có Vt cố định

• BN có thể trigger, máy vẫn cho full nhịp

👉 Dễ dùng – phổ biến nhất – an toàn cho BN mất drive

2. Assist/Control – Pressure Control (AC/PC)

• Máy đảm bảo áp lực cố định

• Vt thay đổi theo phổi

👉 Dùng khi cần giới hạn áp lực (ARDS, phổi cứng)

3. SIMV ± PSV

• Một phần nhịp bắt buộc

• Một phần nhịp tự thở

👉 Dùng giai đoạn chuyển / cai máy

4. PSV

• Chỉ hỗ trợ khi BN tự thở
  👉 Chỉ dùng khi BN còn drive (không dùng cho hôn mê)
  
  

V. CÀI ĐẶT MÁY THỞ CƠ BẢN (CHUẨN AN TOÀN)

1. Tidal Volume (Vt)

• 6–8 mL/kg cân nặng lý tưởng (IBW)
  → Phổi tổn thương: ưu tiên 6 mL/kg

2. Tần số thở (RR)

• 12–16 lần/phút

• Điều chỉnh theo:

  • CO₂

  • Bệnh nền (COPD, hen, ARDS…)

3. PEEP

• Mặc định 5 cmH₂O

• Tăng nếu xẹp phổi, ARDS

• Giảm nếu bệnh não, tụt HA

4. FiO₂

• Bắt đầu 100%

• Giảm dần để giữ SpO₂ 94–98%

• Tránh FiO₂ cao kéo dài → độc oxy

5. Áp lực

• Pplat < 30 cmH₂O

• PIP < 35–40 cmH₂O

VI. ĐIỀU CHỈNH THEO BỆNH LÝ

COPD

• RR thấp (10–12)

• Flow cao

• I:E dài

• Tránh auto-PEEP
  
  

Hen cấp

• RR rất thấp (8–10)

• PEEP thấp

• Chấp nhận CO₂ cao

ARDS

• Vt 6 mL/kg

• PEEP cao hơn

• Chấp nhận CO₂ ↑ nhẹ

Bệnh não / ICP ↑

• Tránh tăng CO₂

• PEEP thấp

• RR hơi cao hơn

VII. THEO DÕI KHI THỞ MÁY

Bắt buộc theo dõi:

• SpO₂

• Khí máu

• Áp lực đường thở

• Waveform (flow có về baseline?)

• Huyết động

• Sự đồng bộ BN – máy

VIII. BIẾN CHỨNG CẦN NHỚ

• Barotrauma (tràn khí màng phổi)

• Viêm phổi liên quan máy thở (VAP)

• Tổn thương phổi do máy (VILI)

• Tụt HA do bẫy khí

• Tổn thương thanh – khí quản

IX. TƯ DUY VÀNG TRONG THỞ MÁY XÂM NHẬP

“Thở máy không phải để phô diễn kỹ thuật – mà để mua thời gian cho phổi hồi phục.”

👉 Cài máy xong phải nghĩ ngay đến cai máy
👉 Cài càng mạnh → càng phải theo dõi sát

📌 TÓM TẮT 3 DÒNG

• Thở máy xâm nhập = kiểm soát hô hấp mạnh

• Cài theo sinh lý – bệnh nền – mục tiêu cụ thể

• Luôn theo dõi và điều chỉnh, không có công thức cứng
  
  

🔹Định nghĩa:

Là hỗ trợ hô hấp không cần đặt ống NKQ, mà thông qua mặt nạ mũi, mặt nạ mũi–miệng, hoặc mũ bảo hộ hô hấp (helmet).

🔹Cơ chế:

• Máy thở vẫn cung cấp áp lực dương (Positive Pressure Ventilation).

• Thường dùng hai chế độ phổ biến:

* CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) – giữ áp lực dương liên tục để mở phế nang.
* BiPAP (Bi-level Positive Airway Pressure) – hai mức áp lực: IPAP (hít vào) và EPAP (thở ra).

💡 GÓC SINH LÝ HỌC:

Thở máy – dù xâm nhập hay không – thay đổi toàn bộ sinh lý hô hấp tự nhiên:

• Bình thường ta hít vào bằng áp lực âm (diaphragm kéo xuống).

• Thở máy dùng áp lực dương, thổi khí vào phổi → có thể tăng áp lực trong lồng ngực, làm giảm hồi lưu tĩnh mạch → tụt huyết áp.

• Do đó, truyền dịch hoặc điều chỉnh PEEP hợp lý là chìa khóa tránh shock do thở máy.

🔹Chỉ định:

• Đợt cấp COPD có tăng CO₂ và toan hô hấp.

• Phù phổi cấp do tim (giúp đẩy dịch ra khỏi phế nang).

• Suy hô hấp nhẹ đến trung bình mà bệnh nhân còn tỉnh, hợp tác.

• Hậu cai máy thở (hỗ trợ sau rút NKQ).

🔹Chống chỉ định tuyệt đối:

• Ngưng thở, hôn mê.

• Nôn ói, nguy cơ hít sặc cao.

• Bất thường cấu trúc mặt, rò khí, chấn thương sọ mặt.

• Không hợp tác, kích động.

🔹Ưu điểm:

• Không xâm nhập, tránh được VAP.

• Dễ rút – dễ thử – dễ tắt.

• Bệnh nhân nói, ăn, uống được (nếu mask phù hợp).

🔹Nhược điểm:

• Dễ rò khí → giảm hiệu quả.

• Không bảo vệ đường thở → vẫn có nguy cơ hít sặc.

• Không dùng được khi bệnh nhân mệt nhiều, giảm tri giác.

• Có thể gây loét mũi, đầy hơi dạ dày.

🌬️ 1. Bản chất của CPAP (Continuous Positive Airway Pressure)

Định nghĩa:

• Là một mức áp lực dương liên tục (continuous positive pressure) được duy trì suốt cả chu kỳ hô hấp – cả thì hít vào lẫn thì thở ra.

• Người bệnh tự thở hoàn toàn, không có chu kỳ bóp của máy.

Sinh lý học cơ bản:

• CPAP không “thổi khí vào” như thông khí hỗ trợ, mà chỉ giữ áp lực dương trong đường thở → ngăn xẹp phế nang, tăng FRC (Functional Residual Capacity), cải thiện trao đổi khí.

• Giống như giữ cho các phế nang “mở cửa sẵn”, để khi bệnh nhân hít vào thì không phải “mở lại từng phế nang bị xẹp”.

Tác dụng chính:

• Tăng oxy hóa (PaO₂ ↑).

• Giảm shunt nội phổi.

• Giảm công thở nếu phổi bị giảm compliance (VD: phù phổi, ARDS nhẹ).

Ứng dụng điển hình:

• Suy hô hấp do giảm oxy máu (hypoxemic respiratory failure): viêm phổi, phù phổi cấp do tim, OSA (ngưng thở khi ngủ).

• Bệnh nhân tự thở tốt, không có tăng CO₂.

Ví dụ:

• CPAP 8 cmH₂O với FiO₂ 0.5 → tăng PaO₂, giảm nhu cầu intubation trong phù phổi cấp.

⚖️ 2. Bản chất của BiPAP (Bi-level Positive Airway Pressure)

Định nghĩa:

• BiPAP cung cấp hai mức áp lực khác nhau:

     + IPAP (Inspiratory Positive Airway Pressure): áp lực dương thì hít vào.

     + EPAP (Expiratory Positive Airway Pressure): áp lực dương thì thở ra (giống CPAP).

• Như vậy BiPAP = CPAP + hỗ trợ thêm áp lực hít vào.

Sinh lý học cơ bản:

• Chênh lệch giữa IPAP và EPAP = Pressure Support (ΔP) → giúp tăng thể tích khí lưu thông (VT), giảm PaCO₂.

• Do đó, BiPAP vừa cải thiện oxy hóa (nhờ EPAP) vừa thải CO₂ (nhờ IPAP).

Tác dụng chính:

• Giảm công hô hấp.

• Cải thiện thông khí phút.

• Giảm PaCO₂ → rất hiệu quả trong suy hô hấp tăng CO₂.

Ứng dụng điển hình:

• COPD đợt cấp có tăng CO₂ (PaCO₂ > 45 mmHg).

• Suy hô hấp hỗn hợp (vừa giảm O₂ vừa tăng CO₂).

• Ngưng thở khi ngủ phức tạp.

Ví dụ:

• IPAP 16, EPAP 6 → ΔP = 10 cmH₂O.
  → giúp tăng VT, giảm PaCO₂, đồng thời giữ phế nang không xẹp.

Mẹo lâm sàng dễ nhớ

• CPAP → chỉ “giữ cửa phổi mở”.
  Dùng khi bệnh nhân còn đủ sức tự thổi khí ra vào, chỉ cần hỗ trợ oxy hóa.

• BiPAP → vừa “giữ cửa phổi mở” vừa “đẩy khí vào giúp hít thở”.
  Dùng khi bệnh nhân mệt, thổi yếu, đặc biệt có CO₂ tăng.

1. Cơ chế gốc

Ở COPD, đường thở bị hẹp → kháng lực tăng → khí thoát ra chậm như kẹt trong đường hầm.
Khi bệnh nhân hít vào nhịp mới mà chưa kịp thở ra hết, sẽ xảy ra:

→ Khí tồn đọng (air trapping)
→ Thể tích cặn cuối thì (VEI) tăng
→ Áp lực trong phổi cuối thì thở ra tăng
→ Gọi là Auto-PEEP (hoặc Intrinsic PEEP).

Nó là PEEP tự sinh, không phải PEEP mình cài trên máy.

2. Tại sao nó nguy hiểm?

Auto-PEEP gây ra 3 thứ sát ván:

(1) Tăng công thở (WOB) kinh hoàng

BN phải vượt qua cái “tường áp lực” bên trong phổi trước khi khí bắt đầu vào.

→ Dễ mệt cơ
→ Dễ thất bại NIV
→ Thở paradox, co kéo, hoảng loạn

(2) Giảm huyết áp

Do phổi phồng quá mức → ép tĩnh mạch chủ → giảm hồi lưu máu.

(3) Barotrauma

Tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất nếu quá mức.

3. Làm sao biết bệnh nhân có Auto-PEEP?

Trên lâm sàng:

• BN thở nhanh, “gồng” mạnh lúc hít vào

• Cơ hô hấp phụ hoạt động

• Lồng ngực căng như cái bong bóng

• Nghe phổi thở ra kéo dài

• Nhịp tim nhanh, HA tụt khi tăng PEEP

Trên máy thở:

• Không kích trigger được (patient-ventilator asynchrony)

• Sơ đồ thể tích/phút (flow-time) không về đường baseline

• Breath stacking (stacked breaths)

• Auto-trigger hoặc double-trigger

4. Tại sao COPD rất dễ có Auto-PEEP?

COPD = kháng lực đường thở ↑ + tăng thể tích phổi cuối thì.
Flow thở ra kéo dài → BN chưa thở ra xong đã phải hít vào.

“Chưa kịp đóng cuốn sách cũ đã phải mở cuốn mới."

5. Liên hệ với NIV / PSV / BiPAP

Đây là phần quan trọng nhất với bác:

👉 Nếu có Auto-PEEP → BN rất khó trigger hơi thở mới.
Vì để kích trigger (flow/pressure), BN phải:

Hít vào > Auto-PEEP

Ví dụ:
Auto-PEEP 8 cmH₂O
PEEP bác đặt 5
Trigger –1 cmH₂O → BN không bao giờ hút đủ để kích máy.

Kết quả: máy không chịu cho thở → BN mệt quắn.

6. Vậy điều trị Auto-PEEP thế nào?

✔ (1) Tăng PEEP ngoài lên ~70–80% Auto-PEEP

Đặt PEEP 5–7 giúp “đỡ hộ” Auto-PEEP — tạo một “mặt phẳng” để BN trigger dễ hơn.
(Không phải để làm phổi phồng hơn, mà để giảm WOB!)

✔ (2) Giảm tần số / tăng thời gian thở ra

• RR thấp hơn

• I:E = 1:3 hoặc 1:4

• Giảm Vt nếu thở xâm nhập

• Giảm cả backup RR khi NIV

✔ (3) Giảm kháng lực đường thở

• Giãn phế quản (SABA/LABA)

• Corticoid

• Xử lý nhiễm trùng

✔ (4) Hạn chế over-assist

Tránh PS quá cao → gây Vt lớn → thở ra càng không kịp.

🧠 7. Chốt lại – phiên bản bác sĩ HSTC cần nắm

Auto-PEEP = Áp lực dương tồn đọng trong phổi do thở ra không kịp.
Nó gây mệt cơ, tụt huyết áp, thất bại NIV.
Cách xử lý: Tăng PEEP ngoài vừa đủ + tăng thời gian thở ra + giảm PS + tối ưu giãn phế quản.

Khi bệnh nhân tự thở, họ gắng hít vào một tý → tạo ra một thay đổi nhỏ:

• áp lực giảm

• hoặc dòng khí thay đổi

Máy thở “nghe thấy” tín hiệu đó → kích hoạt (trigger) → mở hỗ trợ hít vào.

Nói theo ngôn ngữ đời thường:
Trigger = cái “cò súng” báo cho máy biết bệnh nhân muốn hít vào.

Nếu cò súng bị kẹt → bệnh nhân “hít muốn chết” mà máy không chịu chạy.

1. Có mấy loại trigger?

1.1. Trigger áp lực (Pressure trigger)

Máy sẽ đợi bệnh nhân hút đến mức áp lực giảm xuống một giá trị nhất định, ví dụ:
-1 cmH₂O, -2 cmH₂O, -3 cmH₂O…

BN phải tạo NEGATIVE PRESSURE → máy mới chạy.

Nhược điểm:
COPD có auto-PEEP rất khó hút → BN cực mệt.

Ưu điểm:
Ít auto-trigger hơn nếu leak thấp.

2.1.Trigger dòng (Flow trigger)

Máy luôn đẩy một dòng nhỏ (bias flow) → khi BN hít vào, dòng đó thay đổi → máy nhận ra ngay.

Ví dụ:
Máy đặt “trigger 2 L/min” nghĩa là chỉ cần dòng đổi 2 L/min → máy chạy.

Ưu điểm:

• Nhạy hơn

• BN đỡ mệt

• Tốt hơn cho COPD (nguyên tắc quốc tế)

Nhược điểm:
Leak lớn khiến máy auto-trigger nếu cài quá nhạy.

1.3.Trigger thời gian (Time trigger)

Áp dụng khi có backup rate → nếu BN không trigger, máy sẽ tự cho nhịp theo tần số đặt.

Ví dụ S/T mode trên BiPAP.

 2. Trigger ảnh hưởng gì đến bệnh nhân?

2.1. Không trigger được → Asynchrony → BN mệt quắn

COPD có auto-PEEP:
BN phải vượt qua cả Auto-PEEP + Trigger → rất nặng.

Ví dụ:
Auto-PEEP 8 cmH₂O
Trigger = -2 cmH₂O

BN phải “hút” tương đương -10 cmH₂O → khác gì tập gym bằng phổi.

2.2.Trigger quá nhạy → Auto-trigger

Máy hiểu nhầm leak là BN thở → tự kích liên tục → tăng Vt, tăng RR → nguy hiểm.

Cái này hay gặp ở NIV khi mask hở.

3. Vậy chỉnh trigger thế nào cho đúng? (Chuẩn ICU)

COPD / Auto-PEEP

👉 Dùng trigger flow
👉 Nhạy vừa phải (2–3 L/min), đừng để quá thấp
👉 Tăng PEEP ngoài lên 70–80% Auto-PEEP để trigger nhẹ hơn

ARDS

👉 Có thể dùng flow hoặc pressure
👉 Không cần quá nhạy, vì BN ít auto-PEEP

NIV leak nhiều

👉 Giảm độ nhạy (tức tăng số, ví dụ từ 2 → 4 L/min) để tránh auto-trigger.

 4. Trigger liên quan gì đến PEEP trong COPD?

Đây là điểm hay bị nhầm:

Nếu Auto-PEEP = 10 mà bác đặt PEEP ngoài = 5
→ BN chỉ cần tạo thêm 5 cmH₂O để hút vào
= Trigger cực dễ.

Nhưng nếu bác đặt PEEP ngoài quá thấp:
→ BN phải hút vượt 10 cmH₂O → kiệt sức → thất bại NIV.

5. Tóm tắt một câu chất nhất

Trigger là cách máy “nghe” tín hiệu bệnh nhân muốn hít vào.
Chỉnh sai → bệnh nhân mệt, không đồng bộ, thở máy thất bại.
Chỉnh đúng → BN thở rất nhẹ, đồng bộ, CO₂ xuống nhanh.

 1. Bản chất COPD là bệnh gì?

Nó không chỉ là "tắc nghẽn" đâu — mà là một cuộc chiến giữa bệnh nhân và thời gian thở ra.

COPD = 3 thứ kết hợp lại:

1. Kháng lực đường thở ↑↑ → khó đẩy khí ra.

2. Mất đàn hồi phổi (elastic recoil ↓) → phổi không tự co về được.

3. Thời gian thở ra cần dài hơn bình thường → nếu không, khí bị giữ lại → air trapping → auto-PEEP.

Và khi có auto-PEEP, bệnh nhân muốn hít vào phải tự vượt qua 2 lớp rào cản:

• Rào 1: áp âm sinh lý để mở phổi.

• Rào 2: áp chống lại auto-PEEP.

→ Kết quả: cơ hô hấp kiệt sức, WOB (work of breathing) tăng kinh hoàng.

COPD nặng thở như mang cái cặp 10 ký trước ngực vậy.

 2. Vậy bệnh nhân COPD cần điều gì?

a) Giảm công thở khi bắt đầu hít vào

→ Vì họ phải “chiến đấu” với auto-PEEP.

b) Dòng khí (flow) đủ nhanh, đủ theo ý bệnh nhân

COPD cần high inspiratory flow, vì bệnh nhân hút khí nhanh.

c) Đảm bảo thì thở ra dài, không bị máy ép thở quá nhanh.

d) Hỗ trợ từng hơi thở của bệnh nhân, không áp đặt nhịp thở.

Nếu mode thở nào thỏa được 4 tiêu chí này → mode đó hợp với COPD.

3. Tại sao PSV (hoặc BiPAP) hợp COPD?

PSV giống như “đẩy nhẹ lưng” đúng lúc bệnh nhân chuẩn bị hít vào.

1) PSV giảm công thở hiệu quả nhất

Vì khi bệnh nhân khởi động hít vào, máy trả ngay một dòng khí lớn → giúp vượt qua auto-PEEP.

→ Cụm từ chuyên môn:
“Decreasing inspiratory threshold load.”

2) Dòng khí linh hoạt theo nhu cầu bệnh nhân

• COPD thích high flow, PSV cho bệnh nhân “ngon lành" cái này.

• Flow giảm dần và bệnh nhân tự quyết khi kết thúc nhịp.

3) Mỗi nhịp là mỗi nhịp của bệnh nhân

Máy chỉ hỗ trợ, không bị ép theo tần số cố định.
→ Giảm dyssynchrony.

4) Thời gian thở ra của COPD được giữ dài

Vì không có RR cưỡng bức (không như PCV).

5) Chuẩn NIV COPD quốc tế đều chọn PSV (BiPAP)

• GOLD

• ERS/ATS NIV guideline

• BTS guideline

• UpToDate

Tất cả đều đặt PSV/BiPAP = first-line cho COPD.

4. Tại sao PCV không hợp COPD?

Nói thẳng: PCV ép theo thời gian, trong khi COPD cần tự do thở theo nhu cầu.

1) PCV không theo dòng hít vào của bệnh nhân

Dù là patient-triggered PCV, máy vẫn:

• kiểm soát áp lực

• kiểm soát thời gian hít vào (Ti)

• kiểm soát pattern flow

→ Nếu bệnh nhân muốn hít nhanh hơn, nhiều hơn → mismatch.

2) COPD cần I:E dài, nhưng PCV thường giới hạn Ti

→ Dễ gây air trapping → auto-PEEP càng nặng.

3) PCV không làm giảm threshold load tốt như PSV

PSV cung cấp flow-based support để vượt auto-PEEP.
PCV lại cung cấp pressure-based, time-fixed support.

Không phù hợp sinh lý COPD.

4) PCV dễ gây dyssynchrony

• early cycling

• late cycling

• wasted effort

• double triggering

PSV ít gặp hơn.

⭐ KẾT LUẬN (ngắn gọn kiểu ICU):

COPD = kháng lực + auto-PEEP + cần flow cao.

PSV = mode theo flow, theo bệnh nhân → giảm WOB tối ưu.

PCV = mode theo thời gian, không linh hoạt → dễ mismatch.

→ Vì vậy PSV/BiPAP là chuẩn, còn PCV chỉ dùng khi hết phương án.

1. Bản chất hen cấp khác COPD ở điểm quan trọng nào?

COPD = tắc nghẽn mạn tính + mất đàn hồi + auto-PEEP nền

Hen = co thắt cơ trơn đột ngột + phù nề niêm mạc + xuất tiết + kháng lực ↑ cực mạnh

Điểm mấu chốt:

👉 Hen cấp = kháng lực đường thở cực lớn nhưng hồi phục được

👉 Phổi còn đàn hồi tốt (elastic recoil vẫn bình thường)

👉 Thời gian thở ra cần siêu dài để tránh air trapping

Do đó, hen cấp nguy hiểm vì risk:

• Auto-PEEP rất nặng

• Dynamic hyperinflation tăng nhanh

• Barotrauma → tràn khí màng phổi

• Khó dòm capnography / khó đồng bộ máy

2. Vậy bệnh nhân hen cấp cần gì khi thở máy?

(1) Giảm kháng lực bằng thuốc (ưu tiên tuyệt đối)

• β2-agonist liều cao

• MgSO₄

• Corticoid IV

• Adrenaline nếu sốc / suy hô hấp cực nặng
  
  

(2) Giảm công thở, hỗ trợ flow hít vào

Hen hít rất nhanh, cần flow cao.

(3) Cho thời gian thở ra dài

I:E phải có thể lên 1:4 – 1:5.

(4) Tránh auto-PEEP

Không ép RR cao.

(5) Tránh bí khí (stacking)

Chia từng nhịp nhẹ, đừng “thổi phồng” lá phổi như trái bóng.

3. Mode nào phù hợp nhất cho hen cấp?

🥇 PSV (hoặc BiPAP) nếu bệnh nhân còn tự thở:

• Rất hợp hen đang còn drive.

• Flow theo nhu cầu → giảm công thở.

• Cho thì thở ra dài.

• Ít gây barotrauma.

Đây là mode mình chọn đầu tiên nếu bệnh nhân chưa kiệt sức.

🥇 PCV nếu bệnh nhân đã đặt nội khí quản và có nguy cơ air trapping cao

Tại sao PCV lại hợp hen hơn COPD?

Vì hen có 2 điểm đặc biệt:

• Cơ chế tắc nghẽn tạm thời và hồi phục được, không mất đàn hồi → PCV kiểm soát áp lực giúp tránh barotrauma.

• Hen thường đi vào “stiff airway, soft lung” → PCV bảo vệ phổi tốt hơn VCV khi trở kháng thay đổi liên tục.

PCV giúp:

• Giới hạn áp lực đỉnh → giảm nguy cơ vỡ phổi.

• Cho phép flow decelerating → dễ thông khí hơn.

• Cho phép kéo dài thời gian thở ra.

• Đồng bộ tốt hơn trong hen (so với VCV).
  
  

🥈 VCV → ít dùng, chỉ dùng khi không còn lựa chọn

Nhược điểm:

• Tăng nguy cơ áp lực đỉnh quá cao → barotrauma.

• Trong airway severe obstruction, máy đẩy volume vào → dễ stacking khí.

⭐ 4. Tóm tắt chọn mode theo tình trạng hen

Hen còn thở được, còn drive → NIV với PSV/BiPAP

Settings gợi ý:

• PS 8–12

• PEEP 3–5 (đừng cao quá, tránh tăng air trapping)

• FiO₂ tùy SpO₂

• Trigger nhạy vừa (flow trigger 2–3 L/min)

Hen mệt, toan tăng CO₂, đặt NKQ → ưu tiên PCV

Settings gợi ý:

• PC 12–18 cmH₂O (tùy Vt 6–7 ml/kg)

• PEEP 3–5

• RR thấp 10–12

• I:E = 1:4 hoặc 1:5

• Theo dõi auto-PEEP chặt

• Chấp nhận “permissive hypercapnia” (PaCO₂ 60–80 mmHg OK nếu pH > 7.20)

📌 5. Tại sao COPD cần PSV hơn PCV, nhưng hen lại dùng PCV ổn hơn?

🚀 COPD:

• Elastic recoil mất → flow khởi đầu rất yếu → rất khó overcome auto-PEEP
  → PSV giúp start-of-breath.

🌪 Hen:

• Elastic recoil còn → khởi động dễ hơn

• Vấn đề chính là kháng lực cực cao khi thở ra
  → PCV giúp kiểm soát áp lực, tránh barotrauma.

A. NIV – BiPAP cho COPD

1) EPAP (PEEP ngoài): 4–6 cmH₂O
– EPAP thấp để tránh tăng auto-PEEP
– EPAP giúp “mở van” đường thở → giảm effort overcome auto-PEEP

2) IPAP: 10–15 cmH₂O
– Mục tiêu Vt 6–8 ml/kg
– Tăng dần để giảm CO₂

3) Trigger flow: 2–3 L/min
– Nhạy vừa → tránh auto-trigger

4) Rise time: nhanh (0.2–0.4 s)
– COPD cần flow mạnh lúc đầu

5) I:E = 1:3 – 1:4
– “Thở ra cho đã”, đừng bóp ngắn → giảm air trapping

6) Back-up RR: 10–12
– Thở chậm → tránh stacking khí

B. Xâm nhập – đặt NKQ

⭐ Mode ưu tiên: PSV

PS (trên PEEP): 8–14 cmH₂O
→ Đủ để tạo Vt 6–8 ml/kg

PEEP: 4–6 cmH₂O
→ Hỗ trợ mở đường thở mà không tăng air trapping

Trigger flow: 1–2 L/min
→ Càng nhạy càng tốt (vì COPD vượt auto-PEEP rất mệt)

Rise time: nhanh
→ COPD cần flow như “bụi đời” – hút là có ngay

Cycling-off:
→ Đặt sớm hơn (ví dụ 25–35%) để kết thúc thì hít vào sớm → thời gian thở ra dài

📍 C. Nếu bắt buộc phải dùng SIMV hoặc PCV

SIMV + PSV

• SIMV RR = 8–10

• PSV hỗ trợ nhịp tự thở

• I:E dài 1:3 – 1:4

• Tidal volume thấp 6–8 ml/kg

• 
  

PCV (khi không đồng bộ hoặc compliance xấu)

• PC 10–15 cmH₂O

• PEEP 4–6

• RR 10–12

• I:E 1:3 – 1:4

🔥 4. Các điểm “chết người” phải tránh

❌ RR cao

→ CO₂ không xuống mà còn tăng thêm (stacking khí)

❌ I:E quá ngắn

→ Auto-PEEP “bật lên 10–20 cmH₂O” mà SpO₂ chả khá

❌ PEEP cao

→ COPD không phải ARDS → PEEP cao làm tình hình tệ hơn

❌ Rise time chậm

→ Bệnh nhân “đói flow”, giật máy

5. Cách kiểm tra có auto-PEEP hay không

• Quan sát expiratory flow: không về baseline → có trapping

• Đo intrinsic PEEP trên máy (end-expiratory hold)

• Bình thường auto-PEEP ở COPD 5–12 cmH₂O
  → Nếu tăng lên cao → chỉnh lại RR, Vt/PC, I:E

📉 6. Mục tiêu

• pH ≥ 7.25 (chấp nhận PaCO₂ cao → permissive hypercapnia nhẹ)

• SpO₂: 88–92% (không cần 100%)

• Giảm WOB, giảm thở cơ phụ

• Giảm air trapping

• Giảm tự động hóa nhịp thở

🧠 TÓM GỌN KIỂU “ĐÁNH NHANH – THẮNG GỌN”

COPD cần 4 thứ:

1. Flow hít vào nhanh

2. Thời gian thở ra dài

3. Trigger nhạy vừa

4. PEEP thấp – trung bình

Mode ƯU TIÊN:

• NIV: BiPAP

• Xâm nhập: PSV

BiPAP = CPAP + Pressure Support → đúng sinh lý nhất cho COPD.

1. Mode

👉 AC/VC (VCV)
👉 Hoặc AC/PC (PCV)
Không dùng PSV, CPAP.

2. Thông số chuẩn

• Vt: 6–8 mL/kg

• RR: 12–16 lần/phút

• PEEP: 5 cmH₂O

• FiO₂: bắt đầu 100% → giảm xuống 40–50% khi SpO₂ 94–98%

• Pplat: < 30

3. Điều chỉnh theo bệnh nền

🧠 ICP tăng / tai biến

• RR: 16–20

• PEEP: 3–5

• Tránh tăng CO₂

😮‍💨 COPD nền

• RR: 10–12

• Vt: 6–7

• Flow cao (60–80 L/min)

• PEEP thấp 3–5

🌫️ ARDS / viêm phổi nặng

• Vt: 6 mL/kg

• PEEP: 8–12

• RR: 18–28 (chấp nhận CO₂ hơi cao)

4. Mục tiêu

• Oxy đủ

• CO₂ ổn định

• Không barotrauma

• Không air-trapping

• Không tăng ICP (nếu có bệnh não)

5. Lỗi phổ biến cần tránh

• RR quá thấp → tăng CO₂

• Vt quá cao → nổ phổi

• FiO₂ 100% quá lâu

• PEEP cao ở bệnh não

• Không đo Pplat

TÓM TẮT 1 CÂU ĐỂ NHỚ

• Hôn mê = mất drive → phải AC/VC hoặc AC/PC → Vt 6–8 → RR 12–18 → PEEP 5 → FiO₂ 40–60 → chỉnh theo bệnh nền.