TIẾP CẬN BỆNH NHÂN VÀO CẤP CỨU

1. Định nghĩa

Cấp cứu là tình huống đe dọa tính mạng hoặc chức năng cơ quan ngay lập tức, đòi hỏi can thiệp trong vài phút đến vài giờ để ngăn ngừa tử vong hoặc tàn phế.

Ví dụ điển hình:

• Ngưng tim

• Sốc phản vệ

• Nhồi máu cơ tim cấp

• Đột quỵ

• Chấn thương sọ não nặng

2. Phân biệt “Cấp cứu” và “Cấp tính”

• Cấp tính: Cần điều trị sớm (vài giờ – vài ngày), nhưng chưa đe dọa tính mạng ngay.
  Ví dụ: Viêm ruột thừa chưa vỡ.

• Cấp cứu: Phải hành động ngay lập tức để duy trì sự sống.

3. Nguyên tắc tiếp cận của bác sĩ cấp cứu

Bác sĩ cấp cứu phải hiểu rằng “Cấp cứu” là ổn định chức năng sống, không chờ kết quả cận lâm sàng mới xử trí.
Cần xử lý lâm sàng trước, dựa trên chẩn đoán sơ bộ.

Thứ tự ưu tiên xử trí:

1. ABCDE (Airway – Breathing – Circulation – Disability – Exposure)

2. Sốc

3. Nhồi máu cơ tim cấp

4. Đột quỵ

5. Nhiễm trùng nặng

6. Đau bụng ngoại khoa

7. Tình huống sản khoa

Các thuật ngữ thường gặp:

• Nguy kịch

• Khẩn cấp

• Đe dọa sự sống

• Tổn thương không hồi phục

Ghi nhớ:
“1 + 1 = 2” nghĩa là bác sĩ cấp cứu phải nhận biết được bệnh nặng, bệnh hiện ổn nhưng có nguy cơ diễn tiến nặng.

4. Tố chất của bác sĩ cấp cứu

Để nhận định và xử trí đúng, bác sĩ cần:

• Tư duy thông suốt

• Hành động chính xác

• Khám bệnh bản lĩnh

• Đặt bệnh nhân là trên hết

Trong môi trường cấp cứu, bệnh nhân và người nhà thường hoảng loạn, ồn ào, do đó bác sĩ phải bình tĩnh, chủ động và có phương pháp tiếp cận rõ ràng.

5. Mục tiêu khi tiếp cận bệnh nhân cấp cứu

1. Xác định vấn đề cấp cứu và điều trị ngay.

2. Khi bệnh nhân qua cơn nguy kịch, tiến hành:

   • Định hướng xử trí tiếp theo.

   • Hội chẩn chuyên khoa liên quan.

6. Khía cạnh pháp lý trong cấp cứu

Pháp lý là vấn đề tế nhị nhưng bắt buộc trong thực hành y khoa.

• Mọi diễn biến và xử trí của bệnh nhân phải được ghi rõ trong hồ sơ bệnh án.

• “Án tại hồ sơ” – hồ sơ bệnh án là bằng chứng pháp lý quan trọng nhất.

• Làm bệnh án khi đi làm khác với khi học, vì liên quan trực tiếp đến trách nhiệm pháp lý và chuyên môn.

7. Kỹ năng làm việc của bác sĩ cấp cứu

Để có kỹ năng làm việc thực thụ, bác sĩ cần:

• Trực tiếp tiếp nhận, chẩn đoán và điều trị bệnh nhân.

• Chịu trách nhiệm về quyết định chuyên môn của mình.

• Phối hợp hiệu quả với điều dưỡng và đồng nghiệp.

• Tích lũy kinh nghiệm thực tế trong ít nhất 3 – 5 năm làm việc liên tục.

Khi đó, bác sĩ mới được xem là có “kỹ năng làm việc” – tức là kinh nghiệm lâm sàng vững vàng, xử trí chính xác và có bản lĩnh nghề nghiệp.